Yandex'ten sonra Sber ve VK: saldırılar Rusya'nın beyaz listesinin tüm direklerine ulaştı

18 Ekim 2026 sabahı, Rusya’nın en büyük sosyal ağının arkasındaki şirket VK, iki cümlelik bir açıklama yayımladı: bir dron, VK’nın Leningrad bölgesindeki bir veri merkezine saldırmıştı ve VK’nın hizmetleri kullanıcılara normal şekilde açıktı. Ne tesis adı, ne hasar tarifi, ne de yaralılara dair tek kelime. O sırada, kendi ölçümlerimize göre, VK’nın Petersburg ağındaki adres bloklarının neredeyse yarısı yanıt vermeyi kesmişti.

Bu açıklama, Rus teknoloji sektöründe kimsenin hazırlıklı olmadığı on bir günlük bir zinciri kapattı. 8-11 Ekim arasında dronlar Yandex’in üç veri merkezini durdurdu; yönlendirme verileri ve hukuki haritayla ilk raporumuzun konusu buydu. 14 Ekim gecesi Sber’in Balakovo’da inşa halindeki dev veri merkezine ulaştılar. 18 Ekim gecesi sıra VK’daydı. Beş veri merkezi, üç şirket, on bir gün.

İlk bölümde şunu savunmuştuk: saldırılar, operatör ağlarının içindeki filtreleme kutularında yaşayan Rus sansür makinesine erişemez; ama duvarlarla çevrili bahçeye, yani mobil internet kesintileri sırasında çoğu Rus’a kalan tek internet olan yerli hizmetler beyaz listesine tam isabetle iner. İki yeni saldırı bu savı beyaz listenin öteki sahipleri üzerinde sınıyor. Bu rapor neyin vurulduğunu, ölçümlerimizin ne gösterdiğini, beyaz listenin ne kadarının bu üç şirketin üzerinde çalıştığını ve onların kendi altyapısında saklanan tek kaçış yolunun başına gelenleri ele alıyor.

Sber ve VK'nın veri merkezlerine ne oldu?

Önce Balakovo saldırısı geldi, 13'ü 14'e bağlayan gece. Hedef eski bir sunucu odası değil, Sber'in Saratov bölgesindeki amiral gemisi bölgesel projesiydi: 122,2 milyar rublelik, hâlâ inşa halindeki bir kampüs; 2021'de 82 MW'a kadar güç, en az 3.000 kabin ve 120.000'e kadar sunucu için tasarlanmış, bir bölümü çoktan çalışıyor ve Rusya'nın en büyük süperbilgisayarına ev sahipliği yapması planlanıyordu. Sber'in birinci başkan yardımcısı Alexander Vedyakhin saldırıyı doğrulayıp Sberbank'ın tüm sistem ve hizmetlerinin normal çalıştığını söyledi; bölge valisi kentte bir kadının öldüğünü bildirdi, Sber'in adını anmadı. Dron üreticisi Fire Point saldırıyı Telegram'da üstlendi ve Sberbank'ın Yandex'ten 'bayrağı devraldığı' alayını yaptı. Ve ilk kez, isimli bir Ukraynalı yetkili bir veri merkezi saldırısını dolaysızca doğruladı: cumhurbaşkanlığı danışmanı Dmytro Lytvyn, veri merkezinin saldırıya uğradığını söyledi, 'hem de başarıyla'. Yandex sahaları konusunda Kiev resmen suskun; VK saldırısını ise 18 Ekim itibarıyla üstlenen yok.

VK saldırısı dört gece sonra geldi. OSINT projesi ASTRA, görgü tanığı videolarını Petersburg'un doğu ucundaki Novosergiyevka köyüne konumlandırdı; VK burada 2011'den beri kendi veri merkezini işletiyor ve hemen yanında, aynı videolara göre o da vurulmuş görünen 330 kV'lik Vostochnaya trafo merkezi var. Leningrad bölge valisi 135 dronun düşürüldüğünü, enkaz parçalarının yol açtığı ev yangını sonrası dört kişinin hastaneye kaldırıldığını ve komşu Yanino'da yaklaşık 20.000 kişinin elektriksiz kaldığını bildirdi. VK'dan tek kelimeyle bile söz etmedi; VK da tesisi adlandırmadı. Aynı gece dronlar Petersburg Petrol Terminali'ni ateşe verdi ve Pulkovo havalimanını saatlerce kapattı; veri merkezi pek çok hedeften yalnızca biriydi. Bunu akılda tutmakta yarar var: bu, tek bir buluta karşı cerrahi bir operasyon değil, Rusya'nın yerli internetinin yaşadığı binalara karşı genişleyen bir harekât.

VK'nın hizmetleri gerçekten 'normal' miydi?

VK'nın en büyük ağları ayakta kaldı, bu yüzden ifade savunulabilir. Ama isabet noktasına en yakın ağ için ölçümlerimiz başka bir şey gösteriyor.

IODA'nın aktif tarama verilerinde, VK'nın Petersburg ağında yanıt veren adres blokları Moskova saatiyle 3:20 ile 3:40 arasında, bildirilen saldırı başlangıcından bir saat içinde yaklaşık %46 düştü ve dokuza kadar toparlanmadı. NetBlocks, VK'nın bağlanabilirliğini normalin %56'sı olarak ölçtü. Cloudflare Radar, aynı ağdan bir hafta önceki aynı saatlere göre dörtte bir daha az trafik gördü. Sboi.rf bir gün önceki 571'e karşılık 918 şikayet kaydetti; zirve sabah dört ile altı arasındaydı ve çoğu Petersburg'dandı: mesajlar gitmiyor, medya yüklenmiyor, girişler başarısız oluyordu. VK'nın BGP rotaları baştan sona duyurulu kaldı; saatler sonra eksik olan tek şey Odnoklassniki'nin küçük bir bloğuydu. İlk bölümün okurları imzayı tanıyacaktır: rotalar ayakta, ana makineler karanlıkta; Yandex saldırıları tam böyle görünüyordu ve kasıtlı sansür hiç böyle görünmez. Dürüst bir çekince: komşu trafo merkezinin aynı gece vurulduğu bildirildi ve aynı ilçedeki yerel bir servis sağlayıcı bir saat boyunca tamamen kayboldu; dolayısıyla kamuya açık veriler, isabetin doğrudan hasarını çevredeki elektrik kesintisinden ayıramıyor.

Kararan ağın arkasında hangi hizmetlerin durduğu da önemli. 18 Ekim'de VK'nın herkese açık alan adlarını kendimiz çözümlediğimizde, vk.com'un kendisi, VK Video ve Rus sınıflarının taşındığı okul platformu Sferum vurulan Petersburg ağında; devletin desteklediği mesajlaşma uygulaması MAX, Odnoklassniki, Mail.ru ve Dzen ise kayıp göstermeyen VK'nın Moskova ağında yüzünü dönüyor. Sferum ya da MAX arızası bildirilmedi ve bir ön yüz adresi, sunucuların hangi binada durduğunu söylemez. Ama Rusya'nın listedeki tek mesajlaşma uygulamasını, listedeki her iki sosyal ağını ve okul platformunu işleten şirketin bir veri merkezi yandı ve şirketin bu konudaki açıklaması, Rusça aslında 16 kelimeydi.

Bir hafta sonra Yandex Cloud nerede?

Olduğu yerde, haftanın sessiz manşeti de bu. 18 Ekim itibarıyla Yandex Cloud'un durum sayfasındaki olay hâlâ açık, yeni kotalar hâlâ dondurulmuş ve şirket hâlâ bir kurtarma tarihi vermiyor. Rusya bölgelerindeki tüm bulut hizmetlerini mevcut müşteriler için 8-31 Ekim arasında ücretsiz yaptı ve ikinci ile üçüncü saldırı arasında kullanıcı sözleşmesini yeniden yazarak dron ve füze saldırılarını mücbir sebep saydı. Tüketici uygulamaları günler içinde toparlandı; bulut toparlanmadı.

18 Ekim'de ilk bölümdeki ölçümleri yeniden yaptık. Yandex Cloud'un ağı, saldırı öncesi 519 taban değerine karşılık 118 /24 bloğundan yanıt veriyor: normalin %77 altında, bir haftada altı blokluk artış. İlk saldırıdan 16 saat önce başlayan gürültülü rota çalkantısı altı günün ardından 12 Ekim'de dindi; ne başlangıcı ne de bitişi herhangi bir kamuya açık olayla örtüştü. Tek yeni hareket: 17 Ekim'de Yandex Cloud, mayısta tescil edilmiş taze bir kendi adres bloğunu duyurmaya başladı; yeniden inşa mı taşınma mı, yönlendirme verileri söylemiyor. Bağımsız tahminler donanımın onarımını altı ay ile birkaç yıl arasına koyuyor.

Beyaz listenin ne kadarı bu üç şirkete ait?

Mobil internet kesilmişken erişilebilir kalan hizmetlerin kütüğü olan Rusya'nın beyaz listesi hiçbir zaman tek bir resmi belge olarak yayımlanmadı; dijital bakanlık eklemeleri partiler halinde duyuruyor ve Nisan 2026'da 500 girdiyi aştığını söyledi. En kapsamlı medya derlemesi yaklaşık 175 girdi sayıyor. VK, Yandex ve Sber'in girdilerini sayın: 15, %9'un altı. Bu sayı aynı anda hem dürüst hem de tamamen yanıltıcı.

Yanıltıcı, çünkü bu girdilerden ikisi, 'Yandex hizmetleri' ve 'Mail.ru hizmetleri', her biri onlarca ürünü kapsayan şemsiye girdiler. Ve çünkü duvarlarla çevrili bir bahçeyi internete benzeten her şey bu üç grubun elinde: listedeki iki sosyal ağ, VK ve Odnoklassniki; listedeki tek mesajlaşma uygulaması, yaklaşık 110 milyon kayıtlı kullanıcısıyla MAX; hâkim arama, posta ve haritalar; başlıca taksi hizmeti; ve Megamarket'ten Samokat'a, Domclick'e uzanan Sber tüketici markaları. Bu 15 girdiyi çıkarın, beyaz listede geriye çoğunlukla devlet portalları, banka siteleri, operatörlerin kendi sayfaları, televizyon kanalları ve yirmi küsur şeker ölçüm uygulaması kalır. Devletin yedek interneti, işlevsel olarak üç şirkettir.

İki ayrıntı tabloyu keskinleştiriyor. Birincisi, Sberbank'ın kendi bankacılık uygulaması yayımlanmış hiçbir beyaz liste partisinde yok: 2026 başındaki haberlere göre FSB, zorunlu izleme donanımını kurmaya başlamamış bankaları dışarıda tuttu ve merkez bankası baharı, tüm lisanslı bankaların eklenmesini isteyerek geçirdi. İkincisi, listedeki hizmetler saldırılar sırasında gerçekten çöktü. Yandex Taksi ülke genelinde düştü; şikayet takipçileri 8 Ekim'de RZD, MegaFon ve Avito'da, 11 Ekim'de ise Magnit, Dodo Pizza, Vkusno i tochka, Delimobil ve Dom.ru'da sorun kaydetti; hepsi beyaz liste derlemelerinden isimler. Bunlardan herhangi birinin gerçek bir beyaz liste modu kesintisine denk gelip gelmediğini hiçbir kamuya açık veri söyleyemez, çünkü takipçiler o kullanıcıları göremez. Verilerin gösterdiği şu: Kommersant'ın aktardığı ölçümlere göre Temmuz 2026'da Moskova ve çevresindeki bölgede mobil oturumların ancak yarısı kısıtlamasız çalışıyordu; yani çöken hizmetler, milyonların rutin olarak mahkûm edildiği hizmetlerin ta kendisi.

Peki VPN trafiğini arama gibi gösteren araçlar?

2025 sonundan beri Rusya'da, VPN trafiğini ağın gözünde listedeki yerli bir platforma yapılan görüntülü aramanın içine saklayan açık kaynaklı projeler dolaşıyor; başı VK'nın arama hizmeti çekiyor. Filtreleme donanımına göre bağlantı, onaylı bir Rus adresine giden arama medyası gibi görünüyor ve bu yüzden sıradan VPN bağlantılarını öldüren beyaz liste modu kesintilerini atlatabiliyor. Yaklaşım, beyaz liste rejiminin genişlemesinin hemen ardından, Mart ve Nisan 2026'da bir proje dalgasıyla Rus teknik forumlarına yayıldı; yazarları tekniği kırılgan ve hesap yasağına açık diye tarif ediyor ve VK arama platformundaki doğrulama adımlarını her değiştirdiğinde araçlar tekrar tekrar bozuldu; bunun amaç olup olmadığını VK hiç söylemedi. Bilerek kategori düzeyinde kalıyoruz: araç adı yok, mekanik yok ve buradaki hiçbir şey bir öneri değil. Rusya'nın VPN kuralları kütüğümüzün belgelediği gibi, devletin yayımlanmış karşı önlemleri şimdiye dek platformlara VPN üzerinden gelen kullanıcıları ve listedeki adreslerde kiralanan sunucuları hedef aldı; bu arama biçimli yolları değil.

18 Ekim saldırısı bu kaçış yolunu öldürdü mü? Hayır, ve haritayı tam olarak sermek gerek, çünkü soru kendiliğinden yazılıyor. Bu araçların bindiği arama aktarıcıları VK'nın Moskova ağında, yani 18 Ekim'de kayıp göstermeyen ağda duruyor ve saldırıdan sonra arama ya da tünel arızası bildirilmedi. Karanlığa gömülen Petersburg ağı ise VK'nın web ön yüzünü ve giriş katmanını barındırıyor. Yani bu kez saldırı ile tüneller kesişmedi. Yapısal nokta yine de ayakta: bu yolların her biri, beyaz listenin yaşadığı aynı üç şirketin sunucu odalarında yaşıyor, VK mühendislerinin hoşgörüsü sürdüğü sürece var oluyor ve artık onların dron harekâtına açıklığını paylaşıyor. Duvarlarla çevrili bahçenin kendi duvarına açılmış kapak, duvarla birlikte yanar.

Devlet bu kırılganlığı görüyor mu?

Kısmen görüyor, hem de yazılı olarak. VK saldırısından günler önce, hükümetin yapay zeka alt komisyonuna bağlı bir çalışma grubu, Forbes'un haberleştirdiği bir belgede, beyaz liste filtrelemesinin bulut platformlarını kendi bileşenlerinden koparabileceği uyarısını yaptı: yedek sahalar, yönetim sistemleri, depolama. Bu, sistemin içinden gelen en açık sözlü değerlendirme: bu mantığa göre sunucu yaşıyor ve uygulama çalışıyor olabilir ama kullanıcılar oraya ulaşamaz; dış ağdan açılamayan bir yedek saha ise yedek sayılmaz. Önerileri kaleme alan sektör konseyi, kurucuları arasında Yandex Cloud'un bulunduğu bir veri merkezi kuruluşu, izolasyondan muaf bulut platformları için korunan bir liste ve beyaz listeye giriş çıkış için hâlâ var olmayan resmî bir prosedür istedi. Dijital bakanlık bu tutumdan haberdar olduğunu söyledi. İki kurum da saldırılardan söz etmedi; gerek yoktu.

Saldırıların kendisine verilen resmî yanıt ise iki yöne doğru tartışmalardan ve hiçbir yöne doğru kararlardan oluşuyor. Dijital bakan Maksut Şadayev 12 Ekim'de bakanlığının ve Savunma Bakanlığı'nın veri merkezleri için askeri koruma görüştüğünü söyledi ve aynı gün Urallar ve Doğu Sibirya'da inşaatın teşvik edilmesi çağrısı yaptı; yürüyen 42 projeyi sayarken tüm kaynakların %80'inden fazlasının Moskova aglomerasyonunda oturduğunu da kabul etti. Bir hafta sonra ne kararname var, ne yasa tasarısı, ne de ilan edilmiş hava savunması; yalnızca öneriler: yeraltında veri merkezleri, bir 'kıyamet günü' yedek sahası, yıl sonuna dek faiz destekli krediler. Kayıtlardaki en keskin araç, ağustos tarihli bir cumhurbaşkanlığı kararnamesi: dronlara karşı kendini kötü savunduğuna hükmedilen şirketlere devletin geçici yönetim dayatmasına izin veriyor ve sektör basını bunu veri merkezlerini de kapsar diye okuyor.

Ya sansürcüler? İlk bölümün öngördüğü gibi el değmemiş durumdalar ve vidaları sıkıyorlar. Filtreleme sistemi operatör ağlarının içinde, başka hiçbir yerde bulunmayan devlet malı donanımın üzerinde oturuyor ve bir veri merkezine yapılan hiçbir saldırı ona dokunmuyor. Haftanın engellemeyle ilgili tek haberi tam ters yönü gösteriyor: Kommersant, bir ulusal plan taslağında VPN engellemeyi '%95 etkinliğe' çıkarma hedefi buldu; bakanlık güncel taslakta bu rakamın olmadığını söylüyor, ama hemen yanında 2029'a kadar 90 milyar rubleye yakın bir filtreleme altyapısı bütçesi duruyor.

Sonuç

Rusya'nın beyaz listesi yedek internet diye satıldı. Pratikte o, devlet mührü taşıyan üç şirketin sunucu odaları ve ekimin on bir gününde üçü de vuruldu. Engelleme makinesi hiçbir şey kaybetmedi; duvarlarla çevrili bahçe, Yandex Cloud'un iki bölgesini, Rusya'nın en büyük süperbilgisayarını taşıyacak şantiyenin bir bölümünü ve Novosergiyevka'da yanan, VK'nın tarif etmeyi reddettiği her neyse onu kaybetti. Bahçenin kendi altyapısında saklanan tek kaçış yolu bile, dronlar aynı şirketin başka bir binasını vurduğu için hayatta kaldı. Rus kullanıcılar için haftanın dersi geçen haftakiyle aynı, üzerine iki isim eklendi: her kesinti artık onlara kendisi ateş altında olan bir yedek internet uzatıyor. Yaptırım tarafını 2017'den bu yana tüm Rus VPN yasaları ve engellemeleri referansımızda, pratik tarafı eylül engelleme dalgası raporumuzda, ülke tablosunu ise Rusya sayfamızda izliyoruz.