Realne ryzyka korzystania z VPN w Rosji pod koniec 2026 roku

Około 40 procent osób w Rosji korzysta obecnie z VPN, a udział płatnych usług w tej grupie wzrósł z 15 do 48 procent między 2024 a 2026 rokiem. Dziesiątki milionów osób mają aplikację VPN w telefonie, a znaczna część z nich ma gdzieś w wyciągu bankowym opłatę za subskrypcję. Każda z tych osób ma powód, by zapytać, ile może kosztować taka aplikacja i taka opłata.

Korzystanie z VPN nie jest w Rosji na listopad 2026 roku czynem karalnym, a płacenie za taką usługę również nie jest czynem karalnym. Anton Gorelkin, zastępca przewodniczącego komisji IT Dumy, powiedział w lutym 2026 roku, że grzywna za korzystanie z VPN nie jest planowana i nie jest nawet dyskutowana. Analiza prawna opublikowana przez Izvestia 28 października 2026 roku doprowadziła do tego samego wniosku.

Ryzyko przesunęło się od samego aktu łączenia się. Teraz znajduje się w dwóch miejscach. Pierwsze to wszystko, do czego korzystanie z VPN może zostać przypisane, na przykład wyszukiwanie w internecie albo zarzut karny. Drugie to zapisy. Płatność, lista klientów albo log połączeń są przechowywane przez lata i mogą zostać później odczytane na podstawie przepisów, które nie istniały w momencie ich powstania. Trzy z tych przepisów weszły w życie w ciągu ostatnich 14 miesięcy.

Czy korzystanie z VPN w Rosji jest nielegalne?

Nie. Prawo karze za coś węższego, a szczegóły mają znaczenie.

Od 1 września 2025 r. artykuł 13.53 Kodeksu wykroczeń administracyjnych, dodany ustawą federalną 281-FZ, karze za umyślne wyszukiwanie i otwieranie materiałów znajdujących się na federalnej liście materiałów ekstremistycznych. Grzywna wynosi od 3000 do 5000 rubli, a przepis został napisany tak, by obejmował wyszukiwanie przez VPN. Pierwsza grzywna, 3000 rubli, została nałożona 10 grudnia 2025 r. na mieszkańca Kamieńska Uralskiego. 16-latek z Mysków otrzymał taką samą grzywnę od komisji ds. nieletnich na początku 2026 r., a sąd ukarał mieszkańca Dmitrowa 12 listopada 2026 r. Łączna liczba takich grzywn nie została opublikowana.

Ten sam pakiet uczynił reklamowanie usług VPN wykroczeniem, z grzywnami do 500 000 rubli dla firm. Od marca 2024 r. publikowanie informacji popularyzujących narzędzia obchodzenia blokad stanowi podstawę do zablokowania wydawcy. Dostawcy usług VPN obowiązują też własne zasady. Usługa, która odmawia podłączenia do państwowej listy blokad, sama zostaje zablokowana. Roskomnadzor poinformował o 469 zablokowanych usługach VPN pod koniec lutego 2026 r., wobec 258 w październiku 2025 r. Oficjalna liczba za jesień nie została opublikowana na stan na listopad 2026 r.

Jedną plotkę z lata można zamknąć. 7 lipca 2026 r. ministerstwo cyfrowe zaprzeczyło, by rozważało opłatę za ruch zagraniczny, w tym ruch VPN.

Zestawione obok siebie, przepisy dotykające użytkownika VPN lub płatności za VPN wyglądają następująco. Nasz przegląd rosyjskich przepisów dotyczących VPN śledzi je na bieżąco.

Trzeci wiersz jest najłatwiejszy do błędnego odczytania, ponieważ jako jedyny wymienia samo narzędzie w Kodeksie karnym.

Co w praktyce oznacza „VPN jako okoliczność obciążająca”?

Okoliczność obciążająca to fakt, który nie tworzy przestępstwa, ale pozwala sądowi wymierzyć za nie surowszą karę. Ustawa federalna nr 282-FZ z 31 lipca 2025 r. dodała taką okoliczność do art. 63 części 1 Kodeksu karnego. Jest to punkt „f” w transliteracji, rosyjska litera „ф”, i obowiązuje od 1 września 2025 r. Brzmienie przepisu obejmuje „popełnienie przestępstwa z wykorzystaniem programowych i sprzętowych środków dostępu do zasobów informacyjnych oraz sieci informacyjno-telekomunikacyjnych, do których dostęp jest ograniczony”. Prokuratura opublikowała własne wyjaśnienie 12 września 2025 r.

Dwie cechy punktu określają jego zasięg. Znajduje się w części ogólnej kodeksu, więc można go zastosować do każdego przestępstwa. Wymaga też, aby istniało przestępstwo, do którego można go przypisać. Osoba, która korzysta z VPN i nie popełnia przestępstwa, pozostaje poza nim. Punkt nie wymienia VPN-ów. Opisuje kategorię narzędzi, a VPN użyty do dotarcia do zablokowanego zasobu mieści się w tym opisie.

Ustawa ma 14 miesięcy, a znane orzecznictwo jest skromne. W kwietniu 2026 r. Verstka odnalazła dwa pierwsze wyroki, które go zastosowały, oba w sprawach dotyczących narkotyków. W Nowomoskowsku, w obwodzie tulskim, sąd w grudniu 2025 r. skazał mężczyznę na 1 rok i 8 miesięcy kolonii po tym, jak dotarł przez VPN do zablokowanej strony sprzedawcy. W Uchcie, w Komi, wyrok z lutego 2026 r. wymierzył trzy lata w zawieszeniu. Relacje Meduzy i Nowej Gaziety Europe wskazują, że niejasne jest, czy narzędziem był VPN, czy Tor. OVD-Info oświadczyło wówczas, że nie zna spraw politycznych, w których zastosowano ten punkt.

Dwa późniejsze wydarzenia należą do kontekstu punktu, choć żadne nie jest prawem. 28 października 2026 r. Ewa Mierkaczewa, członkini prezydenckiej rady ds. praw człowieka, poinformowała Fontankę, że śledczy powołują się na korzystanie z VPN i na znikające wiadomości jako na „metody konspiracji”, gdy występują do sądów o areszt tymczasowy. Jej relacja ma charakter anegdotyczny i nie podaje liczby spraw. Dotyczy rozpraw aresztowych, co stanowi odrębną kwestię od punktu „f”. 28 lipca 2026 r. Aleksander Bastrykin, szef Komitetu Śledczego, powiedział, że przygotowano projekt ustawy, który miałby uczynić korzystanie ze sztucznej inteligencji, VPN i serwerów proxy nową okolicznością obciążającą tam, gdzie technologie informacyjne są głównym narzędziem przestępstwa. W Dumie nie opublikowano numeru projektu ustawy na stan z listopada 2026 r. Pozostaje to propozycją.

Dla zwykłego użytkownika punkt ma znaczenie tylko wtedy, gdy istnieje zarzut karny. Samo korzystanie z VPN nigdzie nie prowadzi. Gdy jednak osoba staje przed zarzutem jakiegokolwiek rodzaju, VPN na urządzeniu lub w aktach sprawy jest czymś, z czego oskarżenie może skorzystać.

Co zostawia po sobie opłacanie VPN?

Aplikację można usunąć. Płatności nie, i to właśnie ona jest często najtrwalszym śladem po subskrypcji VPN.

W Rosji ten ślad ma charakter krajowy. Visa i Mastercard zawiesiły działalność w Rosji w marcu 2022 roku, więc kartą wydaną w Rosji nie można zapłacić bezpośrednio zagranicznemu sprzedawcy. Zagraniczna usługa, która reklamuje płatność kartą Mir lub przez SBP, czyli System Szybkich Płatności banku centralnego, ma więc gdzieś w łańcuchu rosyjski element. Publiczne doniesienia opisują takie elementy według kategorii. Należą do nich rosyjski akceptant stojący za sklepem lub botem, agent płatniczy przyjmujący ruble i rozliczający się za granicą, rynek odsprzedawców oraz przelew krajowy na osobę prywatną. W każdym z tych przypadków pieniądze w momencie płatności znajdują się na rosyjskiej infrastrukturze płatniczej. Zagraniczna marka pojawia się później.

Ten element mogą odczytać trzy warstwy.

Warstwą nową jest warstwa środkowa. Ustawa 461-FZ weszła w życie 1 września 2026 roku i od tej daty Rosfinmonitoring nie musi już zwracać się osobno do każdego banku. Skala jest ogromna. Sam SBP obsłużył 4,7 miliarda operacji o wartości 26,5 biliona rubli w pierwszym kwartale 2026 roku.

Sprzedawcy na tym rynku często sugerują dyskrecję neutralnymi nazwami sprzedawców lub obciążeniami wyglądającymi jak przelewy do niezwiązanych firm czy osób prywatnych. Na poziomie księgi rachunkowej to kosmetyka. Bank i NSPK przypisują każdego odbiorcę do zarejestrowanego podmiotu lub zweryfikowanej osoby, niezależnie od tego, co mówi nazwa wyświetlana. W sprawach karnych dotyczących darowizn na rzecz Funduszu Przeciwdziałania Korupcji Aleksieja Nawalnego, FBK, śledczy dopasowali wyciągi bankowe po powtarzającym się identyfikatorze sprzedawcy. Identyczne kwoty miesięczne na rzecz tego samego odbiorcy same w sobie tworzą wzorzec subskrypcji.

Czy ktokolwiek odpytuje tę księgę w poszukiwaniu subskrypcji VPN, to osobne pytanie. Żadne źródło tego nie dokumentuje i nigdzie nie udokumentowano ścigania z powodu płatności za VPN. Skoro teraz płaci już prawie połowa rosyjskich użytkowników VPN, zapisy, które mogłyby być odpytywane, opisują dziesiątki milionów ludzi.

Jeden oczekiwany przepis nie został przyjęty. Wiosną 2026 roku branżowe doniesienia zapowiadały zakaz płacenia za VPN rosyjskimi kartami w ramach projektu ustawy „Antifraud 2.0”, a co najmniej jeden duży rosyjski akceptant miał podobno zaprzestać obsługi dostawców VPN. Projekt stał się ustawą 210-FZ z 26 czerwca 2026 roku, a opublikowane streszczenie ustawy nie zawiera żadnego przepisu o płatnościach za VPN. Na stan na listopad 2026 roku taki zakaz nie został uchwalony.

Czy ma znaczenie, komu płacisz?

Zapis płatności ma dwa końce, a ten drugi może mieć większe znaczenie niż pierwszy. Rosyjskie prawo traktuje niektórych odbiorców bardzo różnie, a część jego przepisów karze płatnika, podczas gdy inne dotyczą wyłącznie odbiorcy.

Największe zamieszanie panuje wokół zagranicznych agentów. Żaden przepis nie karze za płacenie ani kupowanie od zagranicznego agenta. Usługa VPN trafiła po raz pierwszy do rejestru zagranicznych agentów w listopadzie 2023 roku. Prawnicy pytani wówczas przez Fontankę mówili, że „posiadanie relacji finansowych z zagranicznym agentem nie jest zabronione”. Jeden z nich dodał, że egzekwowanie przepisów w tej dziedzinie jest „całkowicie dowolne”. Istniejące regulacje finansowe wiążą agenta. Od 1 marca 2025 roku dochody zagranicznego agenta z rosyjskich źródeł, takich jak sprzedaż nieruchomości i najem, płatności za prawa intelektualne, odsetki i dywidendy, trafiają na specjalne konto rublowe, które pozostaje zamrożone do czasu skreślenia osoby z rejestru. Wynagrodzenia i honoraria nie są objęte tymi zasadami. Na stan na listopad 2026 roku żaden przepis nie przewiduje sankcji dla osoby płacącej.

Inne statusy sięgają jednak płatnika. Finansowanie organizacji uznanej za „niepożądaną” jest przestępstwem na podstawie części 2 artykułu 284.1 Kodeksu karnego. W lutym 2026 roku Ksenia Belowa została skazana na półtora roku kolonii osiedlowej za przelanie 150 000 rubli na kartę bankową aktywisty ruchu AllatRa. Przelew trafił na prywatną kartę osoby fizycznej, a sąd uznał go za finansowanie organizacji. Twierdziła, że wprowadzono ją w błąd co do celu przekazanych pieniędzy. Sąd potraktował to jako „taktykę obronną”.

Finansowanie organizacji uznanej za „ekstremistyczną” jest przestępstwem na podstawie artykułu 282.3. Mediazona zliczyła co najmniej 225 spraw karnych w 64 regionach dotyczących darowizn na rzecz FBK do 21 kwietnia 2026 roku, co stanowi ostatnie pełne zestawienie. Kwoty mogą być niewielkie. W październiku 2026 roku mieszkaniec Moskwy o nazwisku Ainulin został skazany na trzy lata za darowiznę 2100 rubli. 12 listopada 2026 roku prokuratorzy wnioskowali o pięć lat w sprawie Leonowicza. Wśród ściganych płatności znalazły się automatyczne obciążenia, które zaksięgowano już po wejściu w życie statusu, pochodzące z subskrypcji, które darczyńcy deklarowali jako anulowane albo nigdy świadomie nie zawarte.

Trzeci mechanizm dotyka odbiorcy i zatrzymuje płatność. Rosfinmonitoring prowadzi listę terrorystów i ekstremistów, która w październiku 2026 roku obejmowała około 23 000 osób i 900 organizacji. Ludzi dodaje się do niej w momencie postawienia zarzutów, jeszcze przed jakimkolwiek skazaniem. Ich konta są ograniczane, a banki zamrażają ich środki. Przelew na konto osoby z listy nie jest sam w sobie kryminalizowany, ale bank go blokuje.

Żaden z tych przepisów nie dotyczy VPN, a żadna sprawa nie łączy zakupu usługi VPN z którymkolwiek z nich. Mimo to wyjaśniają, dlaczego sprzedawca znajdujący się pod lupą państwa jest dla kupującego złym kontrahentem. Zapis płatności kupującego trafia do akt finansowych osoby, którą państwo bada, a te akta czytają ludzie poszukujący zupełnie innych rzeczy. Status można nadać później, a sprawy darczyńców pokazują, że płatności kontynuowane po nadaniu statusu były ścigane. Płatność na rzecz osoby z listy jest blokowana przez bank, co pozostawia kupującego bez usługi. Księgi szarego pośrednika mogą też zmienić właściciela. Gdy bank centralny odebrał w 2024 roku licencję QIWI Bank, jego dokumentacja trafiła do organów ścigania.

Sprzedawcy indywidualni w komunikatorach to osobna kategoria. Żaden przepis nie odnosi się konkretnie do zakupu VPN od takiego sprzedawcy. Opisane tam ryzyko to oszustwo i szantaż, w tym groźby powołujące się na „artykuł kodeksu karnego”. Podstawy źródłowe są tu skąpe i ograniczają się do stron prawników w formie pytań i odpowiedzi.

Czy wycieki lub skopiowane bazy danych mogą powiązać VPN z konkretną osobą?

Rejestry bankowe to jeden rodzaj zapisów. Listy klientów, listy zarejestrowanych uczestników i tabele klientów to inny, a do państwa trafiają dwiema drogami. Jedną jest wyciek. Drugą, od 1 kwietnia 2026 roku, jest legalna kopia.

W kwestii wycieków stan prawny jest jasny. Na stan na listopad 2026 roku żadna ustawa nie pozwala rosyjskiej policji używać wyciekłych baz danych do identyfikowania osób ani jako dowodu. Żaden opublikowany akt prawny, dekret, orzeczenie Sądu Najwyższego ani projekt ustawy zgłoszony do Dumy tego nie upoważnia.

Praktyka jest starsza niż jakakolwiek niedawna ustawa. 17 sierpnia 2021 roku policja odwiedziła w domach mieszkańców Moskwy, których adresy znalazły się w wyciekłych bazach zarejestrowanych uczestników Smart Voting i zwolenników Nawalnego, według OVD-Info. W lutym 2025 roku, w sprawie emeryta ściganego za 3500 rubli przekazanych FBK, wyciekła lista Smart Voting miała zostać użyta do jego odnalezienia, a głównym dowodem były dokumenty płatnicze. To doniesienie opiera się na relacji jednego medium. We wrześniu 2025 roku Mediazona napisała w swoim omówieniu sprawy Dmitrija Regusza, że służby używają tych wycieków jako dowodu dodatkowego. To interpretacja Mediazony dotycząca podobnych spraw, a nie ustalenie sądu. Wszystko to są doniesienia o praktyce. Żadne z nich nie jest prawnym upoważnieniem.

Prawo dotyczące wycieków poszło w przeciwnym kierunku. Od 11 grudnia 2024 roku artykuł 272.1 Kodeksu karnego czyni przestępstwem używanie, przekazywanie, gromadzenie lub przechowywanie danych osobowych uzyskanych w sposób nielegalny. Kara wynosi do czterech lat, a w przypadkach kwalifikowanych do dziesięciu. Artykuł był stosowany wobec handlarzy wyciekami. W lipcu 2025 roku moskiewski sąd wysłał siedem osób do aresztu lub pod nadzór domowy w sprawie dotyczącej handlu bazami danych, wśród nich rzekomi pracownicy centrum danych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Czy przypisy do artykułu mówią coś o użyciu przez samych śledczych, nie zostało ustalone.

Nowe uprawnienie dotyczy legalnych baz danych i jest szersze niż wszystko, co powiedziano o wyciekach. Od 1 kwietnia 2026 roku organy FSB mogą uzyskiwać kopie baz danych każdej organizacji w Rosji lub ich części, bezpłatnie i bez decyzji sądu. Zarządzenie musi pochodzić od dyrektora FSB, jego zastępców lub szefa regionalnego biura FSB, a baza danych musi zawierać informacje potrzebne służbie do wykonywania jej zadań. Nowelizacja przeszła przez Dumę 16 grudnia 2025 roku i weszła w życie 1 kwietnia 2026 roku. Kopie mają być zniszczone po osiągnięciu celu, dla którego je uzyskano. Według serwisu Agentstwo nie istnieje mechanizm pozwalający sprawdzić, czy usuwanie faktycznie następuje. Wcześniej dostęp do baz danych organizacji wymagał co do zasady decyzji sądu, poza reżimami sektorowymi takimi jak SORM. Żadne doniesienie nie dokumentuje użycia tego uprawnienia do identyfikowania użytkowników VPN.

Skopiowana baza danych ma znaczenie nawet wtedy, gdy usunięto z niej nazwiska lub gdy zawiera jedynie fragmenty, a badania nad reidentyfikacją są w tej kwestii zgodne. W 2008 roku Narayanan i Shmatikov wzięli „zanonimizowany” zbiór danych Netflix Prize z ocenami filmów i zreidentyfikowali użytkowników, porównując go z publicznymi ocenami w IMDb. W 2015 roku badanie opublikowane w Science przeanalizowało trzy miesiące transakcji kartowych 1,1 miliona osób i wykazało, że cztery transakcje z jedynie ogólnymi informacjami o miejscu i dacie pozwoliły zreidentyfikować 90 procent osób. Znajomość kwot ułatwiała identyfikację jeszcze bardziej. To ustalenie przenosi się na każdy duży zbiór danych transakcyjnych. Usunięcie nazwisk nie czyni karty anonimową.

Wzorzec jest w każdym przypadku ten sam. Zbiór danych plus źródło tożsamości pozwala zreidentyfikować ludzi. Lista klientów rosyjskiego odsprzedawcy, rejestr agenta płatniczego, tabela klientów dostawcy chmury i wyciekła lista zarejestrowanych uczestników to wszystkie zbiory danych. Rejestry bankowe, które przypisują każdego płatnika do paszportu, są źródłem tożsamości.

Dlaczego VPN-y tunelujące przez rosyjską białą listę niosą własne ryzyko?

Uprawnienie do kopiowania baz danych dotyczy organizacji w Rosji. Od 2025 roku część konfiguracji VPN zaczęła zależeć właśnie od takich organizacji, a powodem są wyłączenia sieci mobilnej.

Masowe regionalne wyłączenia mobilnego internetu rozpoczęły się w maju 2025 roku, oficjalnie jako środek przeciwko dronom. 8 lipca 2025 roku użytkownicy w 77 regionach zgłosili wyłączenia w ciągu jednego dnia, a w tym miesiącu odnotowano co najmniej 2099 wyłączeń. Projekt monitorujący Na Svyazi ustalił, że do 2026 roku wszystkie 83 uznawane międzynarodowo regiony Rosji doświadczyły co najmniej jednego wyłączenia. Ruch w sieciach mobilnych spadł o 22 procent rok do roku w pierwszej połowie 2026 roku, a w regionach najbardziej dotkniętych, w tym w Iwanowie, był niższy o ponad 40 procent.

To, co pozostaje dostępne podczas wyłączenia, to biała lista, rejestr zatwierdzonych krajowych usług, który ministerstwo cyfrowe po raz pierwszy opublikowało we wrześniu 2025 roku z kilkudziesięcioma pozycjami. Do kwietnia 2026 roku przekroczyła 500 pozycji. Jej zgłaszany trzon to portale rządowe, usługi VK i Yandex, system płatniczy Mir, największe banki i platformy sprzedażowe. Tryb białej listy odwraca cenzurę: zamiast listy tego, co zakazane, powstaje lista tego, co dozwolone, więc wszystko nowe, zagraniczne lub niezatwierdzone jest domyślnie blokowane. Fizyczną stronę tego układu opisuje nasz artykuł o atakach na centra danych Sber i VK oraz białej liście.

Niektóre konfiguracje VPN pozostały dostępne w tym trybie dzięki routowaniu przez infrastrukturę, która sama znajduje się na białej liście, na przykład serwery wynajmowane w rosyjskich chmurach. Najbardziej jednoznacznym dowodem, że praktyka ta była powszechna, jest to, że państwo odpowiedziało na nią trzykrotnie w 2026 roku.

Od 31 sierpnia nie potwierdzono czwartej oficjalnej rundy. Fale blokad odnotowano we wrześniu i listopadzie 2026 roku, a nie wiadomo jednoznacznie, kto za nimi stoi. Nasz opis fali blokad z września 2026 roku przedstawia, co wiadomo.

Każda z tych rund z dnia na dzień ucinała działające połączenia, więc dostępność to jeden problem takich ścieżek. Większy problem jest prawny. Routowanie przez rosyjską platformę z białej listy stawia na drodze rosyjski podmiot prawny, a prawo rosyjskie jednoznacznie określa, co taki podmiot musi robić.

Prawa kolumna nie oznacza, że jakakolwiek ścieżka jest bezpieczna. Własny rosyjski operator użytkownika przechowuje metadane połączeń przez rok na podstawie tych samych przepisów. Porównanie pokazuje jedynie, gdzie znajduje się firma, którą można zmusić do współpracy.

Firmy z lewej kolumny mają na koncie odpowiednią historię. Badanie Novaya Gazeta Europe wykazało ponad 30 000 spraw dotyczących postów i memów na wszystkich platformach, przy czym VK odpowiadał za około 80 procent spraw administracyjnych i około 46 procent karnych. Udokumentowane przekazania danych obejmowały pełną historię logowań oskarżonego według adresów IP. Yandex zgłosił 77 979 żądań danych od rządu w 2024 roku i uwzględnił 74 procent z nich. W kwietniu 2026 roku chmura Yandexa wpisała blokady klientów nakazywane przez państwo do swojego standardowego kontraktu. Od 1 kwietnia 2026 roku uprawnienie FSB do kopiowania baz danych bez sądu dotyczy każdej z tych organizacji.

Co może się zmienić dalej?

Cztery środki są w toku w listopadzie 2026 roku, a żaden z nich nie jest prawem.

Propozycja Bastrykina z lipca 2026 roku dodałaby drugą, szerszą okoliczność obciążającą, obejmującą sztuczną inteligencję, VPN-y i serwery proxy. Żaden numer projektu ustawy nie został opublikowany w Dumie. Jeśli pojawi się tekst projektu, jego sformułowanie pokaże, czy istniejący punkt „f” jest rozszerzany, czy duplikowany.

Pakiet „Antyfraud 3.0” to projekt ministerstwa cyfrowego, którego okres konsultacji publicznych trwał do 15 października 2026 roku. Jak poinformował CNews, projekt miałby zakazać właścicielom usług VPN korzystania z rosyjskiego hostingu, być może od 1 marca 2028 roku. Dotknęłoby to dostawców oraz rosyjskich przekaźników, od których zależy routing oparty na białej liście.

Pierwsze formalne zasady przyjmowania na białą listę zostały opracowane w październiku 2026 roku. CNews poinformował 5 października, że data wejścia tych zasad w życie jest nieznana. Do tego czasu przyjmowanie i usuwanie z listy pozostaje nieformalne.

Czwarty punkt dotyczy płatności. Żaden zakaz płacenia za VPN rosyjską kartą nie został uchwalony, a zgłaszane żądanie FSB dotyczące zdalnego dostępu do systemów bankowych ma horyzont 2027 roku, bez publicznie dostępnego tekstu.

Co to wszystko oznacza dla użytkownika VPN w Rosji?

Punkt wyjścia utrzymał się przez dwa lata nowych przepisów. Korzystanie z VPN w Rosji nie jest czynem karalnym, opłacanie go nie jest czynem karalnym, i nie udokumentowano żadnego ścigania za płatność za VPN.

Zasady wokół tego punktu wyjścia zmieniły się trzykrotnie od września 2025 roku. Od 1 września 2025 roku VPN może obciążyć każdy wyrok karny, a relacja z października 2026 roku mówi, że śledczy wspominają o nim, gdy występują o areszt. Od 1 kwietnia 2026 roku FSB może kopiować bazę danych dowolnej rosyjskiej organizacji bez sądu. Od 1 września 2026 roku strumień płatności jest odczytywany centralnie i bez powiadamiania klienta. Każdy z tych przepisów dotyczy zapisów albo kontekstu. Żaden nie dotyczy samego korzystania z VPN.

Dlatego kontrahent ma takie samo znaczenie jak narzędzie. Każdy podmiot rosyjski w łańcuchu, czy to przyjmujący płatność, czy to utrzymujący serwer przekazujący, czy też odsprzedający subskrypcję, jest miejscem, w którym zgodnie z prawem rosyjskim przechowywany jest zapis dotyczący użytkownika. Sprzedawca objęty śledztwem lub nadanym statusem dodaje do obrazu własną dokumentację tego sprzedawcy. Przykłady dotyczące darczyńców pokazują, że rosyjska praktyka odczytuje stare zapisy według nowego statusu, więc nie ma gwarancji, że zapis sporządzony legalnie w 2026 roku zostanie odczytany według zasad z 2026 roku.

Dla osoby w Rosji ryzyko pod koniec 2026 roku rzadko dotyczy więc samego połączenia. Chodzi o nagromadzone zapisy tego, komu płacono, za pośrednictwem której rosyjskiej firmy, i co jeszcze sąsiaduje z tym zapisem, gdyby kiedykolwiek wszczęto jakąkolwiek sprawę.

Zaktualizujemy tę stronę, gdy którykolwiek z oczekujących środków ruszy, gdy pojawi się udokumentowany przypadek egzekwowania przepisów na podstawie płatności wobec kupujących VPN albo gdy sądy zaczną stosować punkt „f” poza sprawami dotyczącymi narkotyków. Strona krajowa o Rosji gromadzi nasze pozostałe opracowania.